blog

تعریف و مفهوم مدیریت‌دانش

ادیب کیان 1395/08/02

مدیریت دانش چیست

مدیریت دانش، مدیریت دانایی یا مدیریت اندوخته‌های علمی (Knowledge management – KM) در دسترس قرار دادن نظام‌مند اطلاعات و اندوخته‌های علمی است. به گونه‌ای که به هنگام نیاز در اختیار افرادی که نیازمند آن‌ها هستند قرار گیرند تا آن‌ها بتوانند کار روزمره خود را با بازدهی بیشتر و موثرتر انجام دهند. برنامه اجرایی مدیریت اندوخته‌های علمی بر این سه جزء اصلی بنا می‌شود: ۱) افرادی که تولیدکننده و یا مصرف کننده این اندوخته‌ها هستند. ۲) فرآیندهایی که این اندوخته‌ها را مدیریت می‌کنند. ۳) ابزار و تمهیداتی که دسترسی به این سرمایه‌های علمی را آسان می‌کنند.

مفهوم مدیریت دانش

مدیریت دانش طیف وسیعی از فعالیت‌ها است که برای مدیریت، مبادله، خلق یا ارتقای سرمایه‌های فکری در سطح کلان به کار می‌رود. مدیریت دانش طراحی هوشمندانه فرایندها، ابزار، ساختار و غیره با قصد افزایش، نوسازی، اشتراک یا بهبود استفاده از دانش است که در هر کدام از سه عنصر سرمایه فکری یعنی ساختاری، انسانی و اجتماعی نمایان می‌شود. مدیریت دانش فرایندی است که به سازمان‌ها کمک می‌کند تا اطلاعات و مهارت‌های مهم را که بعنوان حافظه سازمانی محسوب می‌شود و به طور معمول به صورت سازماندهی نشده وجود دارند، شناسایی، انتخاب، سازماندهی و منتشر نمایند. این امر مدیریت سازمان‌ها را برای حل مسائل یادگیری، برنامه ریزی راهبردی و تصمیم گیری‌های پویا به صورت کارا و موثر قادر می‌سازد.

علل پیدایش مدیریت دانش

۱) دگرگونی مدل کسب و کار صنعتی که سرمایه‌های یک سازمان اساسا سرمایه‌های قابل لمس و مالی بودند(امکانات تولید، ماشین، زمین و غیره) به سمت سازمان‌هایی که دارایی اصلی آنها غیرقابل لمس بوده و با دانش، خبرگی، توانایی و مدیریت برای خلاق‌سازی کارکنان آنها گره خورده‌ است. ۲) افزایش فوق‌العاده حجم اطلاعات، ذخیره الکترونیکی آن و افزایش دسترسی به اطلاعات به طور کلی ارزش دانش را افزوده است؛ زیرا فقط از طریق دانش است که این اطلاعات ارزش پیدا می‌کند، همچنین دانش هم ارزش بالایی پیدا می‌کند، زیرا به اقدام نزدیک‌تر است. اطلاعات به خودی خود تصمیم ایجاد نمی‌کند بلکه تبدیل اطلاعات به دانش مبتنی بر انسان‌ها است که به تصمیم و بنابراین به اقدام می‌انجامد. ۳) تغییر هرم سنی جمعیت و ویژگی‌های جمعیت شناختی که فقط در منابع کمی به آن اشاره شده‌است. بسیاری از سازمان‌ها دریافته‌اند که حجم زیادی از دانش مهم آن‌ها در آستانه بازنشستگی است. این آگاهی فزاینده وجود دارد که اگر اندازه‌گیری و اقدام مناسب انجام نشود، قسمت عمده این دانش و خبرگی حیاتی به سادگی از سازمان خارج می‌شود. ۴) تخصصی‌تر شدن فعالیت‌ها نیز ممکن است خطر از دست رفتن دانش سازمانی و خبرگی به واسطه انتقال یا اخراج کارکنان را به همراه داشته باشد.

مهندس دانش کیست

مهندسان دانش پرسنلی از سازمان هستند که وظیفه اصلی راهبری، نظارت و اجرای فرآیندهای مدیریت دانش را در کنار نیروهای برون سپاری برعهده دارند. مهندسان دانش ترکیبی از مدیران و کارشناسان سازمان هستد که بایستی در راستای اجرای صحیح مدیریت دانش در نخستین گام، آموزشی تخصصی را طی نمایند.

ارزش مدیریت دانش را با مصاحبه مشخص کنید

آيا سطح فعلي دانش به شما اجازه رسيدن به اهداف کوتاه مدت شما را مي دهد؟ براي پاسخ گويي به نيازهاي بلند مدت مشتريان و نوآوري به چه دانشي احتياج داريد؟ آيا چالش و مساله اي وجود دارد که به دانش مربوط باشد؟ موفقيت در مديريت دانش به چه صورت است؟

طرح توجیهی مدیریت دانش

۱) محدوده پروژه (فرايندها، پروژه ها، وظايف يا محدوده دانش) ۲) اهداف و معيارهاي عملکردي ۳) اطلاعات کلي شرکت ۴) شواهدي در قالب مثال‌ها، اتفاقات و غیره ۵) فرصت‌هايي براي جريان بهتر دانش شامل مزايا ۶) مشکلاتي که رفع خواهند شد ۷) فهرست منابع مورد نياز ۸) ذينفعان اصلي ۹) موانع و ريسک‌هاي موفقيت ۱۰) هزينه‌هاي تخميني