blog

فضای مجازی چیست؟

ادیب کیان 1395/08/20

نمی‌توان فضای مجازی را مترادف با اینترنت دانست. اما اینترنت ابزار ورود به فضای مجازی است؛ اینترنت سامانه‌ای جهانی از شبکه‌های رایانه‌ای به هم پیوسته است که از «مجموعه پروتکل اینترنت» برای ارتباط با یکدیگر استفاده می‌کنند. به عبارت دیگر اینترنت، شبکه شبکه‌هاست که از میلیون‌ها شبکه خصوصی، عمومی، دانشگاهی، تجاری و دولتی در اندازه‌های محلی و کوچک تا جهانی و بسیار بزرگ تشکیل شده است که با آرایه وسیعی از فناوری‌های الکترونیکی و نوری به‌هم متصل شده‌اند. اگر بخواهیم آنچه اینترنت را تشکیل می‌دهد معرفی کنیم باید به سه بعد اشاره کنیم:

زیرساخت

منظور از این عنوان، وسایلی فیزیکی است که امکان اتصال و دسترسی به فضای مجازی را فراهم می‌کند که شامل روش اتصال به اینترنت اعم از استفاده از خطوط تلفن (Dial-up)، خطوط زمینی پهنای‌باند (از طریق کابل کواکسیال، فیبر نوری یا سیم مسی)، وای‌فای (Wi-Fi)، ماهواره و فناوری 3G تلفن‌همراه و غیره، همچنین دستگاه اتصال به اینترنت اعم از تلفن‌همراه، تبلت، رایانه و... می‌شود.

خدمات

منظور نرم‌افزارهایی است که روی زیرساخت فضای مجازی ارایه می‌شوند و شرایط برقراری ارتباط اینترنتی را برقرار می‌کند.

محتوا

منظور نوع و میزان داده‌ها (Data) و اطلاعاتی است که از طریق نرم‌افزارهای فضای مجازی منتقل می‌شوند که می‌تواند در قالب متن، صوت، تصویر، ویدیو یا فایل کاربردی باشد و به لحاظ موضوعی هم شامل اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، دینی، آموزشی، سرگرمی و... می‌شود. از این سه مورد آن که اهمیت و کاربرد بیشتری دارد، خدمات فضای مجازی است؛ فضای مجازی آن‌قدر از لحاظ محتوایی خدمات متنوعی دارد که به سختی می‌توان دسته‌بندی‌ای از آن ارایه داد، اما خدمات موجود را تقریبا می‌توان در دسته‌بندی‌های استقرایی زیر نشان داد:

خدمات پایه: موتورهای جست‌و‌جو و...

خدمات مبتنی بر انتشار اطلاعات: شامل وبگاه‌های خبری و اطلاع‌رسانی و پایگاه‌های تخصصی در موضوع‌های مختلف علمی، فرهنگی، مذهبی، اقتصادی و...

انتقال پیام: مانند رایانامه (ای‌میل)، پیام‌رسان‌های فوری (Telegram, WhatsApp) و برقرار کننده‌های تماس صوتی و تصویری (Imo, Skype).

اشتراک‌گذاری: مانند سرویس‌های میزبانی فایل (4share)، متن، صوت، عکس (instagram)، ویدیو (Aparat, YouTube) و...

آموزش و تحصیل: شامل دانشگاه‌های آنلاین و وب‌سایت‌های درس‌محور.

خدمات شهروندی بین مردم و حاکمیت: اعم از دولت الکترونیک (e-govemment)، امور قضایی، ثبت درخواست‌ها، مجوزها و...

کسب‌و‌کار: تجارت الکترونیک اعم از خرید و فروش کالا، تراکنش‌های مالی، مبادله بورس و اوراق بهادار و...

شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان: شبکه‌های اجتماعی رایانه (Cloob, Facebook)، شبکه‌های اجتماعی موبایلی (Tango,Beetalk) و...

تفریح و سرگرمی: شامل انواع بازی‌های رایانه‌ای، گیم‌ها، ورزش‌های فکری و...